در پادکست شماره ۱۷ شرکت آگاه محاسبان شریف، حسین اوتادی و محمد مهرجو در ادامه پادکست قبلی، دوباره به موضوع مهم پرداخت مالیات کمتر بهصورت قانونی پرداختند. در قسمت قبل توضیح داده شد که کمتر مالیات پرداخت کردن الزاماً به معنای فرار مالیاتی نیست؛ بلکه اگر کسبوکارها قوانین مالیاتی را درست بشناسند، اسناد و مدارک خود را کامل نگهداری کنند، اظهارنامهها را صحیح ارسال کنند و از ظرفیتهای قانونی استفاده کنند، میتوانند مالیات درست، منطقی و قانونی پرداخت کنند.
در این قسمت، تمرکز اصلی روی چند عامل مهم بود: ثبت هزینههای قابل قبول مالیاتی، رعایت ماده ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم، هزینه استهلاک موضوع ماده ۱۴۹، ارسال بهموقع اظهارنامهها، کنترل سامانههای مالیاتی و خطاهای پرتکراری که باعث جریمه و مالیات اضافه میشود.
هزینههای قابل قبول مالیاتی چیست؟
یکی از مهمترین راههای پرداخت مالیات کمتر بهصورت قانونی، ثبت صحیح هزینههای قابل قبول مالیاتی است. هزینههای قابل قبول مالیاتی، هزینههایی هستند که بر اساس قانون، قابل پذیرش توسط سازمان امور مالیاتیاند و میتوانند از درآمد مشمول مالیات کسر شوند.
در پادکست توضیح داده شد که هزینههای شرکت باید با مواد قانونی مرتبط باشند؛ بهویژه ماده ۱۴۷ و ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم. این مواد مشخص میکنند چه هزینههایی در رسیدگی مالیاتی قابل قبول هستند و تحت چه شرایطی میتوان از آنها دفاع کرد.
اگر یک هزینه واقعی باشد اما درست ثبت نشود، مدرک کافی نداشته باشد، در سرفصل نامناسب قرار بگیرد یا با فعالیت شرکت ارتباط مستقیم نداشته باشد، ممکن است در زمان رسیدگی توسط ممیز رد شود. نتیجه رد هزینه این است که آن مبلغ به سود شرکت اضافه میشود و مالیات بیشتری برای مودی محاسبه خواهد شد.
اهمیت ثبت صحیح هزینهها در دفاتر حسابداری
در این قسمت تأکید شد که ثبت هزینهها فقط یک کار ساده حسابداری نیست. نحوه ثبت هزینهها در دفاتر، انتخاب معین مناسب، شناخت ماهیت حساب و ارتباط هزینه با فعالیت شرکت، همگی در رسیدگی مالیاتی اثر مستقیم دارند.
برای مثال، اگر هزینهها بدون تفکیک و بدون دقت در حسابی مثل «سایر هزینهها» ثبت شوند، در زمان رسیدگی میتواند برای شرکت دردسر ایجاد کند. حساب «سایر هزینهها» نباید گردش بالایی داشته باشد و نباید محل ثبت همه هزینههایی باشد که حسابدار برای آنها سرفصل دقیق انتخاب نکرده است.
هزینهها باید بر اساس ماهیت واقعی خود در سرفصلهای درست ثبت شوند. هزینه تبلیغات، هزینه حمل، هزینه حقوق و دستمزد، هزینه استهلاک، هزینه اجاره، هزینه خدمات، هزینه تعمیرات و سایر هزینهها هرکدام جایگاه مشخصی دارند. اگر این تفکیک رعایت نشود، دفاع از هزینهها در زمان رسیدگی سختتر خواهد شد.
اشتباه در محاسبه هزینه استهلاک
یکی از مثالهای مهم مطرحشده در پادکست، مربوط به هزینه استهلاک بود. در یک شرکت تولیدی، حسابدار روش درستی برای شناسایی و محاسبه هزینه استهلاک انتخاب نکرده بود و بر اساس ضوابط ماده ۱۴۹ قانون مالیاتهای مستقیم پیش نرفته بود.
این شرکت تولیدی ماشینآلات زیادی در خط تولید داشت و طبیعتاً هزینه استهلاک برای آن عدد مهمی محسوب میشد. اما چون محاسبه استهلاک اشتباه انجام شده بود، ممیز مالیاتی آن را نپذیرفت و همین موضوع باعث ایجاد چالش سنگین برای شرکت شد.
این مثال نشان میدهد که در شرکتهای تولیدی، هزینههایی مثل استهلاک ماشینآلات، بهای تمامشده، مواد مصرفی، دستمزد تولید و سربار اهمیت زیادی دارند. اگر این هزینهها درست محاسبه و ثبت نشوند، ممکن است سود شرکت بیش از واقعیت نشان داده شود و مالیات بیشتری مطالبه گردد.
نقش ماده ۱۴۷ و ۱۴۸ در پذیرش هزینهها
در پادکست به این نکته اشاره شد که هزینههای قابل قبول باید با ماده ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم همخوانی داشته باشند. یعنی هزینه باید واقعی، مستند، مرتبط با فعالیت شرکت و در چارچوب قانون باشد.
اگر هزینهای از نظر حسابداری ثبت شده باشد، اما از نظر مالیاتی شرایط لازم را نداشته باشد، ممکن است در رسیدگی رد شود. برای همین حسابدار، مدیر مالی و مشاور مالیاتی باید بدانند هر هزینهای که ثبت میشود، آیا در آینده قابل دفاع خواهد بود یا نه.
ثبت صحیح هزینههای قابل قبول، یکی از مهمترین ابزارهای قانونی برای کاهش مالیات است. چون وقتی هزینهها درست شناسایی و پذیرفته شوند، سود مشمول مالیات واقعیتر میشود و شرکت مالیات اضافه پرداخت نمیکند.
ارسال بهموقع اظهارنامهها و تکالیف مالیاتی
موضوع مهم دیگری که در پادکست بررسی شد، ارسال بهموقع اظهارنامهها و انجام تکالیف مالیاتی بود. بسیاری از جرایم مالیاتی نه به دلیل سود بالا، بلکه به دلیل بیتوجهی به موعدهای قانونی ایجاد میشوند.
اظهارنامه عملکرد، اظهارنامه ارزش افزوده، صورتحسابهای سامانه مودیان، گزارشهای فصلی، دفاتر الکترونیکی و سایر تکالیف مالیاتی باید در مهلت مقرر انجام شوند. اگر شرکت این تکالیف را دیر انجام دهد یا به امید تمدید مهلتها آنها را عقب بیندازد، ممکن است با جرایم سنگین مواجه شود.
در پادکست تأکید شد که حسابداران باید اطلاعیههای سازمان امور مالیاتی را پیگیری کنند. گاهی به دلیل شرایط خاص، مشکلات اینترنتی یا تغییرات سامانهای، حسابداران تصور میکنند مهلتها تمدید خواهد شد؛ اما اگر تمدید رسمی اعلام نشود و موعد قانونی بگذرد، شرکت وارد چالش جریمه میشود.
اهمیت بهروزرسانی اطلاعات مالیاتی
یکی از برداشتهای مهم از این قسمت این بود که حسابداران و مدیران مالی باید همیشه اطلاعات خود را نسبت به بخشنامهها، اطلاعیهها و تغییرات سامانههای مالیاتی بهروز نگه دارند.
قوانین و سامانههای مالیاتی دائماً در حال تغییر هستند. سامانه مودیان، اظهارنامه ارزش افزوده، دفاتر الکترونیکی، گزارشهای فصلی و مهلتهای قانونی، همگی نیاز به پیگیری مداوم دارند.
اگر حسابدار یا مدیر مالی از آخرین تغییرات مطلع نباشد، ممکن است تکلیفی را انجام ندهد، مهلتی را از دست بدهد یا اطلاعات را اشتباه ارسال کند. همین بیاطلاعی میتواند باعث مطالبه مالیات بیشتر یا جریمههای غیرقابل بخشش شود.
دفاتر الکترونیکی و حساسیتهای جدید مالیاتی
در پادکست به موضوع دفاتر الکترونیکی نیز اشاره شد. دفاتر الکترونیکی یکی از سامانهها و تکالیف جدیدی است که در فضای مالیاتی اهمیت پیدا کرده است. هرچند ممکن است در سالهای ابتدایی، برخی مهلتها تمدید شوند یا سختگیریها بهتدریج اعمال شود، اما حسابداران نباید این موضوع را ساده بگیرند.
بیتوجهی به دفاتر الکترونیکی و سایر سامانههای جدید میتواند در آینده برای شرکتها دردسرساز شود. همانطور که سامانه مودیان در ابتدا برای بسیاری از کسبوکارها جدی گرفته نمیشد، اما بهمرور اثر مستقیم آن در رسیدگیها، اعتبار مالیاتی و جرایم مشخص شد، دفاتر الکترونیکی نیز میتواند در آینده نقش مهمی در رسیدگی مالیاتی داشته باشد.
چرا بیتوجهی به تکالیف مالیاتی هزینهساز است؟
یکی از سوالات مهم این قسمت این بود که چرا بیتوجهی به تکالیف مالیاتی میتواند برای شرکتها و اشخاص حقیقی هزینهساز باشد.
در پادکست توضیح داده شد که این موضوع فقط مخصوص شرکتها نیست. هم اشخاص حقوقی و هم اشخاص حقیقی، بسته به نوع فعالیت خود، تکالیف مالیاتی دارند. بیتوجهی به این تکالیف میتواند باعث ایجاد جرایم، رد هزینهها، اختلاف در رسیدگی و افزایش مالیات شود.
برخی مودیان تصور میکنند اگر تکلیفی را دیر انجام دهند، در آینده میتوانند از بخشودگی جرایم استفاده کنند. اما این نگاه همیشه درست نیست. بعضی جرایم قابل بخشودگی نیستند یا فقط بخشی از آنها بخشیده میشود. همچنین اگر رسیدگی چند سال طول بکشد، ممکن است مبلغ جریمه از اصل مالیات بیشتر شود.
در چنین شرایطی، حتی اگر بخشی از جریمه بخشوده شود، باز هم مبلغ باقیمانده میتواند فشار زیادی به کسبوکار وارد کند.
نقش مشاور مالیاتی در جلوگیری از جرایم
در این قسمت تأکید شد که شرکتها بهتر است در کنار تیم حسابداری خود، از مشاوران مالیاتی باتجربه استفاده کنند. مشاور مالیاتی میتواند مهلتهای قانونی را کنترل کند، کیفیت ثبتها را بررسی کند، تکالیف سامانهای را پیگیری کند و قبل از رسیدگی، ریسکهای پرونده را شناسایی نماید.
بسیاری از جرایم مالیاتی با یک برنامهریزی ساده قابل جلوگیری هستند. اگر اظهارنامه بهموقع ارسال شود، صورتحسابها در سامانه مودیان ثبت شوند، ارزش افزوده کنترل شود، مدارک هزینهها کامل باشد و سامانهها با هم تطبیق داده شوند، احتمال ایجاد جریمه و مالیات اضافه کمتر میشود.
مشاور مالیاتی دقیقاً در همین نقطه ارزش ایجاد میکند؛ یعنی قبل از آنکه مشکل به برگ تشخیص، برگ مطالبه یا هیئت حل اختلاف برسد.
خطای پرتکرار اول: پرداخت خرید به حساب شخص ثالث
یکی از خطاهای پرتکرار و مهمی که در پادکست مطرح شد، پرداخت وجه خرید به حساب شخص ثالث بود. گاهی شرکت از یک تأمینکننده خرید میکند، اما تأمینکننده از خریدار میخواهد مبلغ را به حساب فرد یا شرکت دیگری واریز کند؛ مثلاً برای تسویه بدهی خودش.
این کار میتواند در زمان رسیدگی مالیاتی، مخصوصاً در موضوع ارزش افزوده، مشکلساز شود. چون برای اثبات خرید، لازم است ارتباط مالی بین خریدار و فروشنده مشخص باشد. وقتی وجه به حساب شخص ثالث واریز میشود، اثبات اینکه این پرداخت مربوط به همان خرید بوده، سختتر میشود.
اگر خرید قابل اثبات نباشد، ممکن است اعتبار ارزش افزوده پذیرفته نشود یا هزینه خرید مورد ایراد قرار بگیرد. بنابراین توصیه مهم این است که پرداختها تا حد امکان از حساب رسمی خریدار به حساب رسمی فروشنده انجام شود و مدارک کامل برای آن نگهداری گردد.
خطای پرتکرار دوم: مغایرت بین سامانهها
یکی دیگر از خطاهای بسیار مهم، مغایرت بین اطلاعات ثبتشده در سامانههای مختلف است. در پادکست به این موضوع اشاره شد که گاهی فروش یا خرید در گزارش فصلی ماده ۱۶۹ یک عدد است، در اظهارنامه ارزش افزوده عدد دیگری ثبت شده و در اظهارنامه عملکرد عدد سوم اعلام میشود.
این مغایرتها برای سازمان امور مالیاتی حساسیتزا هستند. چون مودی خودش در چند سامانه مختلف اعداد متفاوتی اظهار کرده است. در چنین شرایطی، دفاع از پرونده بسیار سخت میشود؛ حتی اگر مشاور مالیاتی قوی در کنار شرکت باشد.
مغایرت بین سامانهها میتواند باعث شناسایی کتمان درآمد، مطالبه مالیات اضافه، جرایم ارزش افزوده و ایرادات جدی در رسیدگی شود. بنابراین قبل از ارسال اظهارنامه عملکرد، باید اطلاعات سامانه مودیان، ارزش افزوده، گزارشهای فصلی، دفاتر و نرمافزار حسابداری با هم تطبیق داده شوند.
اهمیت تطبیق اظهارنامه، ارزش افزوده و گزارشهای فصلی
یکی از مهمترین اقدامات قبل از ارسال اظهارنامه، کنترل تطابق اطلاعات است. عدد فروش، خرید، درآمد، هزینه، ارزش افزوده، گزارشهای فصلی و دفاتر باید با هم قابل توضیح و قابل دفاع باشند.
اگر اختلافی وجود دارد، باید دلیل آن مشخص و مستند باشد. ممکن است برخی اختلافها طبیعی و قابل توضیح باشند، اما اگر اختلاف بدون دلیل و بدون مستند باشد، در رسیدگی مالیاتی مشکل ایجاد میکند.
تطبیق سامانهها یکی از کارهایی است که باید بهصورت دورهای انجام شود، نه فقط در روزهای پایانی ارسال اظهارنامه. اگر شرکت در طول سال اطلاعات را کنترل کند، در پایان سال با حجم زیادی از مغایرتهای پیچیده مواجه نخواهد شد.
پرداخت مالیات کمتر یعنی مدیریت درست پرونده مالیاتی
پیام اصلی این پادکست این بود که پرداخت مالیات کمتر بهصورت قانونی، نتیجه مدیریت درست پرونده مالیاتی است. این موضوع با یک اقدام ناگهانی در زمان رسیدگی اتفاق نمیافتد.
برای پرداخت مالیات منطقی باید هزینهها درست ثبت شوند، مواد قانونی رعایت شود، اظهارنامهها بهموقع ارسال شوند، سامانهها با هم تطبیق داشته باشند، مدارک کامل نگهداری شود و پرداختها از مسیر درست انجام شوند.
اگر این موارد رعایت شود، شرکت میتواند در زمان رسیدگی از عملکرد خود دفاع کند و مالیات اضافه پرداخت نکند. اما اگر این موارد نادیده گرفته شود، حتی هزینههای واقعی هم ممکن است پذیرفته نشوند و جرایم سنگینی برای کسبوکار ایجاد شود.
جمعبندی پادکست
در پادکست شماره ۱۷ حسابان، ادامه موضوع پرداخت مالیات کمتر بهصورت قانونی بررسی شد. مهمترین نکات مطرحشده شامل ثبت صحیح هزینههای قابل قبول مالیاتی، رعایت ماده ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم، محاسبه درست استهلاک طبق ماده ۱۴۹، پرهیز از ثبت گسترده هزینهها در حساب سایر هزینهها، ارسال بهموقع اظهارنامهها، کنترل اطلاعیههای سازمان امور مالیاتی، توجه به دفاتر الکترونیکی، جلوگیری از جرایم مالیاتی، پرداخت خرید به حساب رسمی فروشنده و تطبیق اطلاعات بین سامانهها بود.
پرداخت مالیات کمتر یعنی پرداخت مالیات درست و منطقی؛ نه فرار مالیاتی. کسبوکارها اگر تکالیف مالیاتی خود را در موعد مقرر انجام دهند، هزینهها را درست و مستند ثبت کنند و سامانهها را با هم تطبیق دهند، میتوانند از بسیاری از مالیاتها و جرایم اضافه جلوگیری کنند.
شرکت آگاه محاسبان شریف با تجربه تخصصی در حوزه حسابداری، مشاوره مالیاتی، هزینههای قابل قبول مالیاتی، اظهارنامه عملکرد، مالیات ارزش افزوده، سامانه مودیان، دفاتر الکترونیکی، دادرسی مالیاتی و کاهش قانونی مالیات، آماده همراهی کسبوکارها برای مدیریت صحیح پروندههای مالیاتی است.
برای مطالعه مقالات تخصصی حسابداری و مالیاتی میتوانید به وبسایت رسمی حسابان به آدرس hesaban.net مراجعه کنید. همچنین برای مشاهده آموزشها و نکات روز مالیاتی، صفحه اینستاگرام @taxhesaban را دنبال کنید. برای دریافت مشاوره مالیاتی نیز میتوانید از طریق سایت یا دایرکت اینستاگرام با ما در ارتباط باشید.
