در پادکست شماره ۱۲ شرکت آگاه محاسبان شریف، حسین اوتادی و محمد مهرجو درباره یکی از موضوعات بسیار مهم برای مدیران کسبوکار، صاحبان شرکتها و حسابداران صحبت کردند: مشاور مالیاتی چیست و چه تفاوتی با حسابدار دارد؟
بسیاری از مدیران تصور میکنند داشتن یک حسابدار برای اداره امور مالی شرکت کافی است. اما معمولاً زمانی متوجه تفاوت حسابدار و مشاور مالیاتی میشوند که اولین برگ تشخیص مالیات، برگ مطالبه ارزش افزوده یا جریمههای سنگین برای شرکت صادر میشود. در این مرحله تازه مشخص میشود که ثبت اسناد حسابداری بهتنهایی برای محافظت از کسبوکار کافی نیست و شرکت نیاز به نگاه تخصصیتر در حوزه قوانین مالیاتی، سامانههای مالیاتی، دادرسی مالیاتی و تحلیل پرونده دارد.
در این قسمت از پادکست حسابان، به این موضوع پرداخته شد که مشاور مالیاتی چه کسی است، چه وظایفی دارد، چه زمانی باید وارد کسبوکار شود و چطور میتواند از ضررهای مالیاتی، جرایم ارزش افزوده و مشکلات رسیدگی جلوگیری کند.
تفاوت حسابدار و مشاور مالیاتی
یکی از نکات اصلی این پادکست، تفاوت بین حسابدار و مشاور مالیاتی بود. حسابدار معمولاً مسئول انجام امور جاری و روزمره مالی شرکت است. ثبت اسناد حسابداری، ثبت خرید و فروش، ثبت هزینهها، کنترل حسابها، تهیه گزارشهای اولیه، ورود اطلاعات به نرمافزار حسابداری و آمادهسازی برخی گزارشهای مالی، از جمله وظایف معمول حسابدار است.
اما مشاور مالیاتی نقش متفاوتی دارد. مشاور مالیاتی فقط به ثبت اطلاعات نگاه نمیکند؛ بلکه اطلاعات ثبتشده را تحلیل میکند، ریسکهای مالیاتی را شناسایی میکند، وضعیت پرونده مالیاتی شرکت را بررسی میکند و به مدیران کمک میکند تصمیمهایی بگیرند که در آینده باعث جریمه، رد هزینه، اختلاف مالیاتی یا مطالبه مالیات اضافه نشود.
در پادکست توضیح داده شد که بسیاری از مدیران، مخصوصاً در ابتدای مسیر کسبوکار، برای کاهش هزینهها فقط از یک حسابدار کمتجربه استفاده میکنند. اما قوانین مالیاتی، سامانه مودیان، مالیات ارزش افزوده، گزارشهای فصلی، پرونده مالیاتی و دادرسی مالیاتی موضوعاتی نیستند که با تجربه محدود بتوان بهدرستی آنها را مدیریت کرد.
یک حسابدار ممکن است کارهای اجرایی را انجام دهد، اما مشاور مالیاتی باید بتواند بر اساس تراز، گزارشها، پرونده، سامانهها و قوانین، وضعیت شرکت را تحلیل کند و مسیر درست را به مدیرعامل و حسابدار نشان دهد.
مشاور مالیاتی کیست؟
مشاور مالیاتی فردی است که به قوانین مالیاتی، بخشنامهها، سامانههای مالیاتی، نحوه رسیدگی، اظهارنامهها، ارزش افزوده، سامانه مودیان، دادرسی مالیاتی و نحوه دفاع از پروندههای مالیاتی تسلط دارد.
در این پادکست توضیح داده شد که مشاور مالیاتی در قدم اول باید وضعیت مالی و مالیاتی شرکت را بررسی کند. یعنی فقط منتظر صدور برگ تشخیص نمیماند، بلکه از ابتدای همکاری، ساختار مالی شرکت، پرونده مالیاتی، نرمافزار حسابداری، دفاتر مالی، تراز حسابها و عملکرد گذشته شرکت را بررسی میکند.
یکی از اولین اقدامات مشاور مالیاتی، بررسی تراز شرکت است. ترازخوانی به مشاور کمک میکند بفهمد حسابها از نظر ماهیت، مانده، ثبتها، مغایرتها و ساختار مالی در چه وضعیتی قرار دارند. اگر حسابی خلاف ماهیت باشد، مانده غیرمنطقی داشته باشد، یا ثبتها بهدرستی انجام نشده باشند، میتواند در آینده برای شرکت مشکل مالیاتی ایجاد کند.
بررسی پرونده مالیاتی توسط مشاور مالیاتی
یکی دیگر از وظایف مهم مشاور مالیاتی، بررسی کامل پرونده مالیاتی شرکت است. بسیاری از شرکتها زمانی با مشاور مالیاتی قرارداد میبندند که چند سال از فعالیتشان گذشته است. بنابراین مشاور باید ابتدا سنوات گذشته را بررسی کند.
در این بررسی، مشخص میشود شرکت تا چه سالی برگ قطعی دارد، آیا برگ تشخیص باز دارد یا نه، پرونده در چه مرحلهای از دادرسی مالیاتی است، اظهارنامهها ارسال شدهاند یا نه، ارزش افزوده بهدرستی ثبت و ارسال شده یا خیر، سامانه مودیان کنترل شده یا نه، و آیا اینتاکد پرونده با فعالیت واقعی شرکت تطابق دارد یا خیر.
یکی از نکات مطرحشده در پادکست، بررسی اینتاکد پرونده مالیاتی بود. اگر اینتاکد بهدرستی انتخاب نشده باشد یا با نوع فعالیت شرکت هماهنگ نباشد، ممکن است در محاسبه مالیات، رسیدگی یا تحلیل پرونده مشکل ایجاد کند.
بنابراین مشاور مالیاتی فقط به سال جاری نگاه نمیکند؛ بلکه گذشته مالیاتی شرکت را هم بررسی میکند تا مشخص شود چه ریسکهایی از قبل وجود دارد و چه اقداماتی باید برای اصلاح مسیر انجام شود.
نقش مشاور مالیاتی در کسبوکار چیست؟
نقش اصلی مشاور مالیاتی این است که قبل از ایجاد بحران مالیاتی، جلوی آن را بگیرد. در پادکست تأکید شد که مشاور مالیاتی نباید فقط زمانی وارد شود که برگ تشخیص صادر شده و شرکت با جریمه مواجه شده است. بهترین زمان استفاده از مشاور مالیاتی، از ابتدای سال مالی یا حتی از ابتدای شروع کسبوکار است.
مشاور مالیاتی میتواند مسیر درست ثبت اسناد، صدور فاکتور، ارسال صورتحساب در سامانه مودیان، ثبت هزینهها، نگهداری مدارک، ارسال اظهارنامه و کنترل ارزش افزوده را به حسابدار و مدیرعامل توضیح دهد.
برای مثال، مشاور میتواند به شرکت توضیح دهد کدام هزینهها از نظر مالیاتی قابل قبول هستند و کدام هزینهها ممکن است در رسیدگی رد شوند. همچنین میتواند نحوه پرداخت هزینهها، نحوه مستندسازی، نگهداری فاکتورها و ثبت اسناد را به شکلی تنظیم کند که در آینده قابل دفاع باشد.
این یعنی مشاور مالیاتی فقط هزینه نیست؛ بلکه میتواند از پرداخت مالیات اضافه و جرایم سنگین جلوگیری کند.
مشاور مالیاتی و پیشگیری از جرایم مالیاتی
یکی از مهمترین بخشهای پادکست، نقش مشاور مالیاتی در جلوگیری از جرایم بود. سازمان امور مالیاتی در موضوعاتی مانند مالیات عملکرد، مالیات ارزش افزوده و سامانه مودیان، جرایم قابل توجهی برای عدم رعایت تکالیف در نظر میگیرد.
برخی از جرایم ارزش افزوده قابل بخشودگی نیستند یا فقط بخشی از آنها قابل بخشش است. همچنین با اجرای سامانه مودیان، عدم ارسال صورتحساب یا ثبت اشتباه اطلاعات میتواند جرایم سنگینی برای شرکت ایجاد کند.
در پادکست اشاره شد که اگر شرکت از ابتدا مشاور مالیاتی داشته باشد، میتواند بسیاری از این ریسکها را مدیریت کند. مشاور مالیاتی زمانبندی ارسال صورتحسابها، مهلتهای قانونی، نحوه ثبت اطلاعات، نوع هزینههای قابل قبول و نحوه آمادهسازی مدارک را کنترل میکند.
شاید در نگاه اول، قرارداد با مشاور مالیاتی برای کسبوکار هزینه به نظر برسد، اما در واقع این هزینه میتواند از چندین برابر جریمه و مالیات اضافه جلوگیری کند.
نقش مشاور مالیاتی در شرکتهای تولیدی
در این پادکست به شرکتهای تولیدی هم اشاره شد. شرکتهای تولیدی معمولاً نسبت به شرکتهای خدماتی یا بازرگانی، ساختار مالی پیچیدهتری دارند. در این شرکتها، موضوعاتی مانند بهای تمامشده، ضایعات، مواد اولیه، تولید، انبار، فروش، هزینههای سربار و کنترل موجودی اهمیت بسیار زیادی دارد.
مشاور مالیاتی در قدم اول باید با فرایند تولید محصول آشنا شود. یعنی باید بداند محصول چگونه تولید میشود، چه مواد اولیهای مصرف میشود، چه میزان ضایعات وجود دارد، چه هزینههایی در بهای تمامشده مؤثر هستند و شرکت چگونه فروش انجام میدهد.
در پادکست به این نکته اشاره شد که گاهی مشاور مالیاتی یا مدیر مالی میتواند حتی از دل ضایعات شرکت، یک فرصت ایجاد کند. برای مثال، در برخی کارخانهها ضایعات بهعنوان هزینه دیده میشود، در حالی که همان ضایعات ممکن است قابل فروش باشد و برای شرکت درآمد ایجاد کند.
این نگاه تحلیلی نشان میدهد مشاور مالیاتی فقط برای کاهش مالیات نیست؛ بلکه میتواند در افزایش سودآوری و بهبود تصمیمات مالی شرکت هم نقش داشته باشد.
مشاور مالیاتی بعد از صدور برگ تشخیص چه کاری انجام میدهد؟
یکی از سوالات مهم پادکست این بود که اگر برگ تشخیص مالیات یا جریمه برای شرکت صادر شده باشد، آیا مشاور مالیاتی هنوز میتواند کمک کند؟
پاسخ این است که بله، اما شرایط پرونده اهمیت زیادی دارد. مشاور مالیاتی ابتدا باید برگ تشخیص، گزارش ممیز، اسناد و مدارک شرکت، اظهارنامهها، گزارشهای ارزش افزوده، سامانه مودیان، معاملات فصلی، دفاتر و سایر مستندات را بررسی کند.
اگر در برگ تشخیص، مالیات یا جریمهای به اشتباه مطالبه شده باشد، مشاور میتواند با تنظیم لایحه دفاعیه، ارائه مدارک و استفاده از قوانین و بخشنامهها، نسبت به کاهش مالیات یا جرایم اقدام کند.
البته همه جرایم قابل حذف کامل نیستند. اما مشاور مالیاتی میتواند بررسی کند که چه بخشهایی قابل دفاع است، کدام جریمه قابلیت بخشودگی دارد، کدام مالیات اضافه مطالبه شده و چه مسیر دادرسی برای پرونده مناسب است.
اهمیت لایحه دفاعیه مالیاتی
در پادکست تأکید شد که مشاور مالیاتی باید به قوانین و بخشنامهها مسلط باشد و بتواند گزارش ممیز را تحلیل کند. وقتی برگ تشخیص صادر میشود، فقط مبلغ مالیات مهم نیست؛ بلکه باید دید ممیز بر اساس چه دلایلی به این عدد رسیده است.
مشاور مالیاتی با مطالعه گزارش حسابرسی مالیاتی، متوجه میشود که آیا امکان کاهش مالیات وجود دارد یا خیر. سپس لایحه دفاعیه را بر اساس مدارک شرکت و قوانین مالیاتی تنظیم میکند.
لایحه دفاعیه قوی میتواند در مراحل مختلف دادرسی مالیاتی، از ماده ۲۳۸ تا هیئتهای حل اختلاف، نقش مهمی در کاهش مالیات و جرایم داشته باشد. اما لایحه باید مستند، دقیق و بر اساس واقعیت پرونده باشد.
تجربه واقعی از یک پرونده مالیاتی
در بخش پایانی پادکست، یک تجربه واقعی از رسیدگی به پرونده مالیاتی مطرح شد. این پرونده مربوط به شرکتی در حوزه آسانسور و تعمیرات قطعات اساسی آسانسور بود که چندین سال پرونده باز مالیاتی داشت. بخش عمده مشکلات این شرکت مربوط به مالیات ارزش افزوده و گزارشهای اشتباه در سامانهها بود.
پرونده از سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ تا سال ۱۴۰۲ باز مانده بود و برای هر سال، مبالغ سنگینی بابت اصل مالیات و جرایم مطالبه شده بود. در حالی که حجم فعالیت شرکت نسبتاً محدود بود، مطالبات مالیاتی هر سال به ارقام چندصد میلیون تومانی رسیده بود.
پس از بررسی پرونده مشخص شد یکی از ریشههای مشکل، ارسال نشدن یا اشتباه بودن گزارشهای ماده ۱۶۹ و عدم تطبیق گزارشهای خرید و فروش با طرف مقابل بوده است. همچنین در برخی موارد، اشخاص یا شرکتهایی اطلاعاتی را به نام این مجموعه ثبت کرده بودند که با واقعیت فعالیت آن تطابق نداشت.
در مرحله هیئت بدوی، با تنظیم لایحه، ارائه توضیحات و مدارک، پرونده به کارشناسی مجدد ارجاع شد. در کارشناسی مجدد، بخشی از اطلاعات اشتباه شناسایی و اثبات شد؛ از جمله مواردی که مربوط به شرکتهای کاغذی یا گزارشهای نادرست طرف مقابل بود.
در نتیجه، بخش قابل توجهی از اصل مالیات و جرایم کاهش پیدا کرد و بخشی از مطالبات به عدد صفر رسید. البته در برخی بخشها که خوداظهاری اشتباه وجود داشت یا مغایرت بین اظهارنامه عملکرد، گزارشهای ۱۶۹ و ارزش افزوده دیده میشد، امکان دفاع کامل وجود نداشت.
این تجربه نشان داد که اگر شرکت از ابتدا مشاور مالیاتی داشت، بسیاری از این مشکلات اصلاً ایجاد نمیشد.
چرا مشاور مالیاتی هزینه نیست؟
یکی از جمعبندیهای مهم پادکست این بود که مشاور مالیاتی نباید بهعنوان هزینه جاری دیده شود. در واقع، هزینه مشاور مالیاتی شبیه یک سرمایهگذاری برای آینده کسبوکار است.
اگر یک شرکت سالانه مبلغی برای مشاوره مالیاتی پرداخت کند، ممکن است از جرایم چندصد میلیونی یا حتی میلیاردی در سالهای بعد جلوگیری کند. مشاور مالیاتی میتواند از ابتدا مسیر درست را مشخص کند، حسابدار را راهنمایی کند، سامانهها را کنترل کند و قبل از رسیدگی مالیاتی، ریسکها را کاهش دهد.
به همین دلیل، در پادکست گفته شد که هزینههای مالی و مالیاتی را میتوان نوعی هزینه عمرانی دانست؛ هزینهای که در آینده برای شرکت ارزش ایجاد میکند و مانع ضررهای سنگین میشود.
جمعبندی پادکست
در پادکست شماره ۱۲ حسابان، موضوع مشاور مالیاتی و نقش آن در کسبوکارها بررسی شد. مهمترین نکات مطرحشده شامل تفاوت حسابدار و مشاور مالیاتی، وظایف مشاور مالیاتی، بررسی تراز و پرونده مالیاتی، کنترل سامانهها، نقش مشاور در پیشگیری از جرایم، اهمیت مشاور در شرکتهای تولیدی، کمک مشاور بعد از صدور برگ تشخیص، تنظیم لایحه دفاعیه و تجربه واقعی کاهش جرایم مالیاتی بود.
پیام اصلی این پادکست این است که داشتن حسابدار کافی نیست. حسابدار برای ثبت و اجرای امور مالی ضروری است، اما مشاور مالیاتی برای تحلیل، پیشگیری، دفاع و کاهش ریسکهای مالیاتی نقش حیاتی دارد.
کسبوکارهایی که از ابتدا با مشاور مالیاتی همکاری میکنند، معمولاً در زمان رسیدگی مالیاتی با مشکلات کمتری مواجه میشوند. اما حتی اگر برگ تشخیص صادر شده باشد، باز هم مشاور مالیاتی میتواند با بررسی دقیق پرونده، تنظیم لایحه و ارائه مدارک، در کاهش مالیات و جرایم نقش مهمی داشته باشد.
شرکت آگاه محاسبان شریف با تجربه تخصصی در حوزه حسابداری، مشاوره مالیاتی، دادرسی مالیاتی، سامانه مودیان، مالیات ارزش افزوده، اعتراض به برگ تشخیص و تنظیم لایحه دفاعیه، آماده همراهی کسبوکارها برای کاهش ریسکهای مالیاتی و مدیریت بهتر پروندههای مالی است.
برای مطالعه مقالات تخصصی حسابداری و مالیاتی میتوانید به وبسایت رسمی حسابان به آدرس hesaban.net مراجعه کنید. همچنین برای دریافت مشاوره در زمینه مالیات، ارزش افزوده، برگ تشخیص، سامانه مودیان و دادرسی مالیاتی با شماره 02144012405 در ارتباط باشید.
